CÂY CHÀM NHUỘM VẢI

Bà Quàng Thị Xen, ở bạn dạng Ngoang, thôn Thẳm Dương, thị xã Văn Bàn, thức giấc Lào Cai, thủng thỉnh:

-Nhuộm hỏm, nhuộm chàm có từ tương đối lâu đời. Phụ nữ Thái nào thì cũng biết làm. Công ty đông người còn hỗ trợ nhiều vại, các chum đựng chàm để nhuộm vải may quần áo cho ck con. Phiên bản chúng tôi vẫn gia hạn cách nhuộm vải thủ công này.

Bạn đang xem: Cây chàm nhuộm vải

*

Nhuộm - phơi các lần mới được tấm vải bền. Ảnh: Tân Thu


Nguyên liệu được bà con áp dụng để nhuộm chàm là cây hỏm, cây chàm, 2 loại cây cối ở khe suối, thung lũng nơi đất ẩm màu mỡ, có bóng râm. Vị hỏm, chàm gồm nước màu sắc đen bắt buộc bà con sử dụng nước của 2 một số loại cây này nhằm nhuộm vải trắng thành vải đen.

Để nhuộm vải,chị em hái cây chàm, cây hỏm về dìm trong vại khoảng 3, 4 ngày thì vắt buồn phiền đi lấy nước cốt. Tất cả 2 cách nhuộm để giữ màu chàm.Cách đồ vật nhất, đem gio nhà bếp sạch, rất tốt là gio phòng bếp củi núi đá bỏ vào “huốt” (một phép tắc đan bởi tre mồm rộng, lòng nhỏ) hoặc bỏ vô sọt rồi đổ dần nước. Nước thâm nhập xuống đáy, rước thau hứng rước nước, nước này còn có vị mặn của muối gọi là nặm lắng (nước gio). Một gáo nước gio, hai gáo nước lá cho vô vại (bà bé gọi là tung nin). Cho một vại thêm không nhiều vôi, củ sả, vỏ cây lúc lắc, rượu, lá cây vón vén ngâm khoảng 9 ngày thì nhuộm được. Tuy nhiên tung nin này sẽ không để được lâu.

Cách thứ hai là dùng nước chàm, nước hỏm cũ có sẵn, chan nước hoà với nước gio, những cây các gia vị để khoảng tầm 25 ngày mới cho vải vóc vào nhuộm, bí quyết nhuộm này được bền hơn. Bà con hoàn toàn có thể nhuộm 6 đến 10 lần là sử dụng được. Mỗi lần nhuộm cần cho thêm nước cốt của hỏm, chàm khiến cho sản phẩm đậm màu.

*

Cây chàm. Ảnh: Thanh Tâm

Bà Hà Thị Quỳ ở bản Ngoang làng mạc Thẳm Dương, thị trấn Văn Bàn, tỉnh giấc Lao Cai mang lại biết:

-Nhuộm hỏm, nhuộm chàm sau một đợt là cho vật liệu của hỏm, của chàmmới bền màu, mới thơm. Nếu không tồn tại lá vón vạch không duy trì được màu.Ở nhà cửa hàng chúng tôi vẫn duy trì nhuộm hỏm, nhuộm chàm. Đi đâu là phải tất cả người ở trong nhà làm giúp. Chỗ shop chúng tôi bà con vẫn thực hiện nương trồng vải, dệt vải, nhuộm vải.

Xem thêm: Kim Ngưu Nam Và Cự Giải Nữ Cự Giải Không? Tìm Hiểu Nam Kim Ngưu Có Hợp Với Nữ Cự Giải Không

Khi nhuộm hỏm, chàm, ước ao vải nhuộm chàm đẹp mắt như ý, mẹ chẻ cây tre dài khoảng 1,2m, đan thành một dòng giỏ vừa tay cầm cố hình phễu ngược. Tín đồ ta sẽ cần sử dụng phễu này sục những lần cho nước chàm sủi bọt lên, khi nước sủi bọt có blue color đen là được.

Miếng vải lúc nhuộm xong sẽ có màu xanh lá cây đen, thơm mùi hương hỏm, mùi chàm. Khi giặt, nước của hỏm, của chàm không phai. Nhuộm hỏm, sản phẩm có màu xanh lá cây đen, nhuộm chàm có blue color lục. Phương pháp nhuộm này cực kỳ công phu. Ví như không tuân thủ theo các bước thì hỏm, chàm sẽ bị hỏng, nhuộm không ra màu.

Sau khi nhuộm xong, mong miếng vải vóc cứng đẹp, dùng để gia công khăn piêu, bà nhỏ dùng quả nâu hoặc vỏ cây rừng (gọi là năng hăn) nhằm ngâm. Tuỳ theo yêu cầu cần sử dụng, bà con có thể nhuộm thành phẩm khác nhau. Bà Lù Thị Ban ở phiên bản Bó, Phường Chiêng An, thanh phố tô La, có tay nghề nhuộm hỏm, nhuộm chàm, máu lộ:

-Mỗi người đàn bà đều có một “tung nin” để nhuộm vải. Nhuộm xong một lần là nên cho thêm nước cốt của hỏm, chàm và các gia vị nhằm hôm sau nhuộm tiếp. Vải trước khi nhuộm đề xuất giặt sạch.

Cuộc sống ngày 1 đổi thay, việc trồng hỏm, nhuộm chàm của đồng bào Thái vùng Tây Bắc không còn phổ đổi thay như trước.